Gezondheidsrisico’s
zijn op reis vaak groter dan thuis.
Juist op reis kunnen mensen ziek worden
als gevolg van het eten, afwijkende
hygiënische omstandigheden, het klimaat,
de aanwezigheid van ziekte overdragende
insecten en risicovol gedrag. Zorg daarom
dat u de nodige voorbereidingen treft
en een aantal basismedicijnen bij u
heeft. Denk ook aan een goede reisverzekering:
de kosten van medische verzorging, ziekenhuisopname
of repatriëring kunnen enorm oplopen.
Vaak dekt uw eigen ziektekostenverzekering
deze kosten niet. 
Reisapotheek
Een
reisapotheek kan het volgende bevatten:
pijn- en koortswerende middelen, middelen
tegen diarree, maagklachten en verstopping,
ORS (om zouten en mineralen aan te
vullen bij diarree of heftig braken),
koortsthermometer, verbandtrommel
(met onder meer wondontsmettingsmiddel,
schaar, steriele compressen, pincet,
snelverband), insectenafweermiddel,
crème tegen insectenbeten, allergie
en zonnebrand, en steriele hulpmaterialen
(naalden, spuiten, gummi-handschoenen,
condooms etc.).
Inentingen
Bij
avontuurlijke reizen in het algemeen
en reizen naar Oosteuropese en (sub)tropische
landen in het bijzonder is het aan
te bevelen dat u zich laat inenten
ter voorkoming van diverse infectieziekten
als difterie, tetanus, polio, hepatitis
A, buiktyfus en gele koorts. Sommige
inentingen moeten worden herhaald.
Een aantal landen buiten de Europese
Unie laat toeristen alleen toe als
zij tegen bepaalde tropische ziekten
zijn ingeënt. U kunt dat bewijzen
met het internationaal erkende bewijs
van inenting (‘gele boekje’) (zie
ook hoofdstuk “Reisdocumenten”). Informeer
minstens zes weken voor uw vertrek
naar de benodigde vaccinaties. Dit
kunt u doen bij een vaccinatiecentrum,
de GGD of huisarts.
Medicijnen voor eigen gebruik
Als
u regelmatig medicijnen gebruikt,
vraag dan uw apotheker om een zogenaamd
geneesmiddelenpaspoort, waarin de
namen van uw medicijnen staan vermeld.
Het kan van nut zijn wanneer u in
het buitenland nieuwe medicijnen nodig
heeft (zie ook de hoofdstukken “Reisdocumenten”
onder “Geneesmiddelenpaspoort” en
“In- en uitvoer” onder “Drugs en medicijnen”).
Malaria en andere door insecten overdraagbare
ziekten
Malaria
is een belangrijke bedreiging voor
de gezondheid van de reiziger naar
de tropen. De ziekte wordt door muggen
overgebracht. Er bestaan verschillende
soorten, waarvan de Malaria Tropica
als de gevaarlijkste geldt. Deze kan
tot de dood leiden als zij niet snel
wordt behandeld. Een malaria-aanval
begint meestal met een grieperig gevoel,
gevolgd door (hoge) koorts met koude
rillingen en hoofdpijn, waarna de
patiënt snel ernstig ziek wordt. Wanneer
u door gebieden reist waar malaria
voorkomt, is het raadzaam anti-malariamiddelen
(profylaxe) te gebruiken. U begint
daar in veel gevallen drie weken voor
vertrek mee. De muggen steken met
name tussen zonsondergang en zonsopgang.
Bescherm uzelf vooral in deze periode
tegen muggensteken met bedekkende
kleding, sokken en dichte schoenen.
Gebruik op de onbedekte huid sterke
insectenwerende middelen. Slaap ‘s
nachts onder een muskietennet. Terwijl
de malariamug met name ’s avonds en
’s nachts steekt, is de mug die dengue
of knokkelkoorts overbrengt, juist
overdag actief. Het is een virusziekte
die inmiddels veel voorkomt in de
verstedelijkte gebieden van Zuid-
en Midden-Amerika, Azië en Oceanië.
De belangrijkste symptomen zijn hoge
koorts, heftige hoofdpijn en pijn
aan botten en gewrichten. Vaccinatie
tegen dengue is niet mogelijk. Bescherm
u daarom in risicogebieden met goede
muggenwerende middelen (zie voor nadere
informatie: “Nuttige
adressen”).
Legionella
Veteranenziekte
(legionellose) is een ziekte die wordt
veroorzaakt door de legionellabacterie
en die longontsteking tot gevolg kan
hebben. De ziekte kan zeer ernstige
gevolgen hebben, maar is door directe
toediening van de juiste antibiotica
goed te behandelen. Er bestaat ook
een lichtere vorm van infectie: de
legionella-griep. De bacterie die
de ziekte veroorzaakt vormt een probleem
als zij zich heeft kunnen vermenigvuldigen
onder gunstige omstandigheden. Dit
kan onder andere plaatsvinden in leidingwater
met een temperatuur tussen de 25º
en 55º Celsius dat langere tijd stilstaat.
In gebieden met hogere temperaturen
bestaat meer risico. Aangenomen wordt
dat de infectie overgebracht wordt
door het inademen van de bacterie
in zeer kleine druppeltjes water,
verspreid in de lucht (nevel).
De
tijd tussen de besmetting en het optreden
van de eerste ziekteverschijnselen
(de incubatietijd) is circa twee tot
tien dagen. De ziekte begint met een
snel opkomende hoofdpijn, spierpijn
en een ziek gevoel, gevolgd door longontsteking
met koorts boven 39º Celsius. De patiënt
hoest en is soms kortademig. Een aantal
patiënten heeft last van braken en
diarree. Vooral in warme landen vormen
hotels, appartementen of campings
soms een risico op besmetting met
de legionellabacterie. Indien u tijdens
of kort na uw vakantie ziekteverschijnselen
vertoont die aan veteranenziekte doen
denken, is het van belang om een arts
te consulteren en te vermelden dat
het mogelijk om veteranenziekte gaat.
Zorg bovendien dat tijdens uw afwezigheid
thuis uw boiler of combiketel op minimaal
60º Celsius staat afgesteld.
Teken
Niet
alleen in warme streken kunt u infectieziekten
oplopen. Ook in een koelere omgeving
kan dat het geval zijn. Het is daarom
raadzaam, wanneer u door beboste gebieden
trekt, zich te beschermen tegen tekenbeten.
Teken kunnen de ziekte van Lyme overbrengen.
Binnen drie weken kan deze ziekte
beginnen met een rode vlek rondom
de beet met mogelijk hoofdpijn, koorts
en uiteindelijk reumatische klachten
als gevolg. De ziekte is met antibiotica
te behandelen. Een vaccin ter voorkoming
van deze ziekte is in ontwikkeling.
Teken kunnen ook een virus overbrengen
dat hersenontsteking veroorzaakt (teken-encefalitis).
De beet wordt vaak niet opgemerkt.
Binnen 14 dagen na de beet kunnen
griepachtige verschijnselen optreden.
Raadpleeg in dat geval direct een
arts. Het risico van een tekenbeet
wordt verkleind door bedekkende kleding
te dragen en een sterk insectenwerend
middel op de onbedekte huidgedeelten
te gebruiken.
Hygiëne
Als
u kampeert of in een gebied verblijft
waar minder goede hygiënische omstandigheden
heersen, moet u extra zorg besteden
aan lichaamshygiëne. Daarmee maakt
u besmettingsgevaar met infectieziekten
zo klein mogelijk. Was uw handen altijd
goed met zeep na gebruik van het toilet,
voor u gaat koken en voor u gaat eten.
Gebruik schone handdoeken. Neem desnoods
ontsmettingsdoekjes mee voor het geval
er geen betrouwbaar water voorhanden
is. Loop liever niet op blote voeten.
Kleine verwondingen
Kleine
verwondingen, schrammen en schaafwondjes
kunnen in tropische streken tot ernstige
infecties leiden. Maak wondjes altijd
goed schoon, ontsmet ze en dek ze
af.
Vochtgebruik en drinkwater
Let
erop dat u genoeg drinkt, zeker in
een warm klimaat. Houd vooral kleine
kinderen met diarree goed in de gaten.
Zij kunnen snel uitdrogen. Water uit
de kraan is vaak niet geschikt voor
drinkwater. Als u twijfelt aan de
kwaliteit, drink dan mineraalwater
of frisdrank uit flessen waarvan bij
aankoop de dop nog niet is geopend.
Groenten en fruit kunt u bij twijfel
het beste in gekookt water wassen.
Er bestaan ook drinkwater-desinfectiemiddelen
om leidingwater te ontsmetten. Apotheek,
drogist en gespecialiseerde buitensportwinkels
kunnen u hierin adviseren.
Voedsel
Wees
voorzichtig met voedsel. Ziektebronnen
kunnen zijn: vlees, kip, vis, melk,
ijs en rauwe groenten. Microben gedijen
beter in warme landen. Eet bij warm
weer of in een warm klimaat dus geen
rauw of halfrauw vlees of rauwe schelpdieren.
Gekookt voedsel dat nog heet is, is
altijd veiliger dan rauwkost of afgekoeld
voedsel. Bewaar etensresten koel en
als u geen koelkast ter beschikking
heeft, gooi deze dan weg. Schil tijdens
uw vakantie altijd het fruit zelf.
Eet liever geen schepijs, maar voorverpakt
ijs. Ook het gebruik van ijsblokjes
om drankjes te koelen is af te raden.
Zon
Stel u niet overmoedig bloot aan zon.
Geef uw lichaam en huid de tijd om
langzaam te wennen aan de verhoogde
dosis UV-stralen. Gebruik een zonnecrème
met een hoge beschermingsfactor. Draag
eventueel een hoed tegen de zon. Langdurig
zonnebaden veroudert de huid en kan,
behalve huidkanker, ook ernstige verbrandingen,
ontstekingen, uitslag en koorts veroorzaken.
Raadpleeg bij twijfel uw arts over
allergische reacties op zonlicht bij
gebruik van bepaalde geneesmiddelen.
Wees ook bij bewolkt weer, vooral
in tropische gebieden, beducht voor
zonnebrand.
Vervuild oppervlaktewater
Bilharzia
(een worminfectieziekte) kan het lichaam
binnendringen door contact met besmet
(zwem)water. Als men vervuild water
binnenkrijgt, kan men ziekten oplopen
zoals dysentrie (bloeddiarree) en
hepatitis A. Pootjebaden en zwemmen
in open zoet water in bepaalde delen
van met name Afrika, Azië en Zuid-Amerika
is dan ook dringend af te raden.
Hoogteziekte
Iedereen die verblijft in het hooggebergte
en in een te snel tempo grote hoogte
overbrugt, loopt het risico van hoogteziekte.
Hoogteziekte is het gevolg van gebrek
aan voldoende zuurstof in het lichaam
bij het klimmen naar en het verblijf
op grotere hoogte. De verschijnselen
komen overeen met die van dronkenschap.
In een later stadium is sprake van
longoedeem en hersenoedeem. Bij de
eerste verschijnselen moet u direct
afdalen naar een lager gelegen locatie.
Geslachtsziekten
Geslachtsziekten
zoals gonorroe, syfilis, hepatitis
B en AIDS, komen in bepaalde gebieden
van de wereld veel vaker voor dan
in Nederland en zijn overdraagbaar
door seksueel contact, maar ook door
overdracht van ‘lichaamssappen’, zoals
slijm en bloed (met name hepatitis
B). Een goede hygiëne biedt hiertegen
geen afdoende bescherming. Alleen
het condoom maakt het risico van besmetting
heel klein. Condooms zijn niet in
alle landen even gemakkelijk te verkrijgen.
Ook de kwaliteit is niet overal even
goed. Neem zo nodig dus condooms uit
Nederland mee.
Vermoeid op vakantie
Te
veel mensen gaan dikwijls vermoeid
en wellicht enigszins gestrest op
vakantie. Een lange vlieg- of busreis
of een uitputtende autorit kan dan
oververmoeidheid veroorzaken en uw
weerstand tegen allerlei ziekten ondermijnen.
Rust thuis eerst enkele dagen uit
alvorens aan een verre, inspannende
reis te beginnen.
Nuttige adressen voor medische informatie
- De
gemeentelijke gezondheidsdiensten
(GGD’s).
- Algemene
informatie over gezond op reis:
http://www.gezondopreis.com/
informatief.
- Landelijk
Coördinatiecentrum Reizigersadvisering;
internet: http://www.lcr.nl/
; informatie over benodigde vaccinaties
en anti-malariamiddelen. Laatste
nieuws over epidemieën.
- Landelijke
Vaccinatielijn voor Reizigers, tel
0900-9584
- Vaccinatiecentrum
van de Medische Dienst Schiphol,
Terminal 2 (Vertrekhal), Postbus
7501, 1118 ZG Schiphol; tel 020-6014712.
- KLM
Travel Clinic Schiphol, Stationsplein
N.O., Gebouw 133, Schiphol-Oost;
tel 0900-1091096; internet: http://www.travelclinic.klm.com/
- KLM
Travel Clinic Den Haag, Hofweg 9,
2511 AA Den Haag, Postbus 249, 2501
CE Den Haag; tel 0900-1091096; internet:
http://www.travelclinic.klm.com/
- Travel
Clinic Havenziekenhuis, Haringvliet
2, 3011 TD Rotterdam; tel 0900-5034090
(informatielijn) of 010-4123888
(voor afspraken); fax 010-4145138.
- Arbo
Management Group (AMG), Keurings-
en Vaccinatiebureau, President Kennedylaan
15, 2517 JK Den Haag; tel 070-3181828
/ 27.
- Tropencentrum
AMC, Academisch Medisch Centrum
Amsterdam, Meibergdreef 9, Postbus
22660, 1100 DD Amsterdam; tel 020-566
38 00 (voor afspraken) of 0900-9584.
- Tropenzorg,
Antwoordnummer 1388, 1300 VE Almere;
tel 036-5334711; fax 036-5344975;
internet: http://www.tropenzorg.nl/ ;
e-mail: info@tropenzorg.nl
- ANWB
Reisinformatielijn 0900-4034075.
- Maag
Lever Darm Stichting, Luifelstede
42, 3431 JP Nieuwegein, Postbus
430, 3430 AK Nieuwegein; tel 030-6055881;
fax 030-6049871;
internet: http://www.mlds.nl/
- Nederlands
Astma Fonds, Postbus 5, 3830 AA
Leusden; tel 033-4941814; fax 033-4341299;
internet: http://www.astmafonds.nl/ ;
e-mail: info@astmafonds.nl
- Voorlichtingscentrum
Nederlandse Kankerbestrijding, tel
0800-0226622 (gratis).
- Stichting
Bestrijding Seksueel Overdraagbare
Aandoeningen (SOA), Postbus 8198,
3503 RD Utrecht; tel. 0900-9109106
(informatielijn) of tel 030-2343700
(algemeen); fax 030-2331713.
- De
Aids Infolijn (werkdagen van 14.00
tot 22.00 uur); tel 0800-0222220
(gratis).
-
|
